https://see.zexoads.com/che-guevara-en-onu-cuando-usa-grito-terrorista-comunista-5-minutos-que-hicieron-historia-jerry/
Buena Vibra Hoy
Η ψύχρα του Δεκεμβρίου στο Μανχάταν έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο να διαπερνά τα κόκαλά σας. Στις 11 Δεκεμβρίου 1964, στις 1:47 μ.μ., ο ουρανός ήταν γκρίζος και χαμηλός, σαν να κουβαλούσε κι αυτός ένα βαρύ βάρος έντασης. Έξω, το κτίριο των Ηνωμένων Εθνών υψωνόταν σαν μια λόγχη από γυαλί και ατσάλι ενάντια στο ποτάμι: ένα σύγχρονο μνημείο για την ελπίδα για ειρήνη. Αλλά μέσα, στη μεγάλη αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης, δεν υπήρχε καμία ελπίδα στον αέρα. Υπήρχε ο Ψυχρός Πόλεμος.
Ήταν ένα από εκείνα τα απογεύματα που ο κόσμος έμοιαζε με μια γιγάντια σκακιέρα, και κάθε λέξη μπορούσε να γίνει μια μη αναστρέψιμη κίνηση. Δύο χρόνια νωρίτερα, η Κρίση των Πυραύλων της Κούβας είχε αφήσει τον πλανήτη στο χείλος της πυρηνικής καταστροφής. Οι πληγές ήταν ακόμα νωπές. Η δυσπιστία ήταν απόλυτη. Και εκεί ήταν, καθισμένες η μία απέναντι στην άλλη, 193 εθνικές αντιπροσωπείες που μετρούσαν τις σιωπές, ζύγιζαν τα βλέμματα, ακούγοντας όχι μόνο αυτά που λέγονταν, αλλά και αυτά που υπονοούνταν ανάμεσα στις γραμμές.
Στο ακροατήριο, δημοσιογράφοι από κάθε ήπειρο είχαν έτοιμες τις κάμερές τους. Δεν ήταν εκεί για να καλύψουν μια συνηθισμένη διπλωματική ομιλία. Ήταν εκεί για να παρακολουθήσουν μια σύγκρουση. Το ήξεραν. Όταν μιλούσε ένας άνθρωπος σαν τον Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα, τα λόγια έπαυαν να είναι απλά λόγια και γίνονταν πράξεις.
Ο Τσε ανέβηκε στο κεντρικό βήμα με μια ηρεμία που δεν ήταν καθόλου ήρεμη: ήταν έλεγχος. Ήταν 36 ετών, αλλά η παρουσία του γέμιζε την αίθουσα σαν να ήταν εκατό. Φορούσε την λαδί στολή του, άψογα σιδερωμένη για την περίσταση. Η γενειάδα του ήταν κομμένη με ακρίβεια. Το μπερέ του με το αστέρι κάλυπτε τέλεια τα μαλλιά του. Και αυτό που πραγματικά έκανε εντύπωση δεν ήταν η στρατιωτική αισθητική: ήταν το βλέμμα του, έντονο, προκλητικό, γεμάτο με μια πεποίθηση που φαινόταν ικανή να μετακινήσει βουνά.
Περπάτησε προς το μικρόφωνο με την αυτοπεποίθηση κάποιου που είχε ακούσει πυροβολισμούς κοντά, που είχε δει άντρες να πέφτουν, που είχε ζήσει τη νίκη και τους διωγμούς. Κάθε βήμα αντηχούσε στη σιωπή της αίθουσας σαν να σηματοδοτούσε τον ρυθμό μιας ιστορίας που γραφόταν ακόμα.
Από την αντιπροσωπεία του σοσιαλιστικού μπλοκ - τη Σοβιετική Ένωση, την Κίνα, την Τσεχοσλοβακία, την Πολωνία - τον κοίταζαν με προσδοκία, σαν κάποιον που παρατηρούσε ένα ζωντανό σύμβολο. Οι πρόσφατα αποαποικιοποιημένες χώρες της Αφρικής και της Ασίας - Αλγερία, Γκάνα, Αίγυπτος, Ινδονησία - είδαν σε αυτόν μια πιθανότητα: την ιδέα ότι ένα μικρό έθνος θα μπορούσε να αντισταθεί σε μια γιγάντια δύναμη και να επιβιώσει. Αλλά στην αντιπροσωπεία των ΗΠΑ, η εχθρότητα ήταν σχεδόν απτή: σφιγμένα πρόσωπα, αναφορές μυστικών υπηρεσιών σφιγμένες στα χέρια τους, μια συγκρατημένη έκφραση που φαινόταν να λέει: «Αυτός ο άνθρωπος δεν θα έπρεπε να είναι εδώ».
Επειδή ο Τσε δεν ήταν απλώς ένας Κουβανός υπουργός. Ήταν το πρόσωπο μιας επανάστασης που είχε αψηφήσει την πιο ισχυρή αυτοκρατορία στον κόσμο και δεν είχε απλώς αντισταθεί: είχε αλλάξει το σενάριο. Και αυτό, στο θέατρο του Ψυχρού Πολέμου, ήταν μια συνεχής πρόκληση.
Σταμάτησε μπροστά στο μικρόφωνο, κοίταξε αργά γύρω από το δωμάτιο και άρχισε.
Η φωνή του, ενισχυμένη από το ηχοσύστημα, έφτανε σε κάθε γωνιά, καθαρή και δυνατή. Είχε την αδιαμφισβήτητη προφορά της Αργεντινής, αλλά και τον ρυθμό κάποιου που είχε μάθει να μετατρέπει κάθε φράση σε όπλο.
«Κύριε Πρόεδρε, διακεκριμένοι αντιπρόσωποι από τα έθνη του κόσμου... Έρχομαι εδώ στο όνομα του λαού της Κούβας, ενός μικρού έθνους που είχε το θάρρος να υπερασπιστεί το δικαίωμά του στην ανεξαρτησία και την κυριαρχία ενάντια στην πιο ισχυρή αυτοκρατορία στην ιστορία της ανθρωπότητας».
Οι ταυτόχρονοι διερμηνείς εργάστηκαν πυρετωδώς για να μετατρέψουν τα ισπανικά του σε αγγλικά, γαλλικά, ρωσικά, αραβικά και κινέζικα. Αλλά ακόμη και εκείνοι που δεν καταλάβαιναν ούτε μια λέξη ένιωσαν την ένταση και το πάθος. Υπήρχε κάτι σε αυτόν τον τόνο -περιεχόμενη υπερηφάνεια, σαφής αγανάκτηση- που διαπερνούσε κάθε γλώσσα.
Ο Τσε πήγε κατευθείαν στην καρδιά του ζητήματος: τους υπενθύμισε ότι μόλις λίγα χρόνια νωρίτερα η Κούβα ήταν μια ημι-αποικία· ότι η ζάχαρη, η γη, οι βιομηχανίες ήταν στα χέρια ξένων εταιρειών· ότι ο λαός ζούσε στη δυστυχία ενώ άλλοι πλούτιζαν από τους πόρους τους. Στην αντιπροσωπεία των ΗΠΑ, μερικά πρόσωπα σκλήρυναν. Κάθε πρόταση ήταν μια κατηγορία, που κατέγραφε ονόματα.
«Ο κουβανικός λαός είπε: "Αρκετά". Ξεσηκώθηκαν, ανέκτησαν την αξιοπρέπειά τους. Εκδιώξαμε τους εκμεταλλευτές. Αναδιανείμαμε τη γη σε εκείνους που την καλλιεργούσαν. Εθνικοποιήσαμε βιομηχανίες που για δεκαετίες είχαν αφαίμαξει την οικονομία μας».
Σταμάτησε για λίγο, σαν να έβαζε τη μία πέτρα πάνω στην άλλη, χτίζοντας υπομονετικά ένα τείχος.
«Και όταν τολμήσαμε να ενεργήσουμε ως κυρίαρχο έθνος, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξαπέλυσε εναντίον μας μια εκστρατεία επιθετικότητας άνευ προηγουμένου στη σύγχρονη ιστορία του ημισφαιρίου».
Απαριθμούσε, μεθοδικά, σαν κάποιος που διαβάζει μια λίστα με πληγές: το οικονομικό εμπάργκο, την εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, τις απόπειρες δολοφονίας, το σαμποτάζ, την διπλωματική πίεση για την απομόνωση της Κούβας. Κάθε λέξη προσγειωνόταν στο δωμάτιο σαν πιόνι σε σκακιέρα, υπενθυμίζοντας στον κόσμο ότι η βία δεν έχει πάντα στολή. Μερικές φορές παίρνει τη μορφή κυρώσεων, αποκλεισμών και μυστικών επιχειρήσεων.
Οι αντιπρόσωποι από την Αφρική και την Ασία έγνεψαν καταφατικά με μια κατανόηση που δεν χρειαζόταν εξήγηση. Κι αυτοί γνώριζαν αυτή την ιστορία: η αλλαγή σημαιών δεν σημαίνει αλλαγή κυρίων. Και ο Τσε το γνώριζε. Γι' αυτό, όταν είπε ότι η Κούβα δεν εισέβαλε σε μακρινές χώρες ούτε διατηρούσε στρατιωτικές βάσεις σε ξένο έδαφος, δεν το έλεγε ως άμυνα: το έλεγε ως αντανάκλαση.
Τότε συνέβη το αδιανόητο.
Από την αντιπροσωπεία των ΗΠΑ, μια φωνή υψώθηκε πάνω από το διπλωματικό ψίθυρο. Ο Τόμας Μαν, Βοηθός Υπουργός Εξωτερικών για τις Λατινοαμερικανικές Υποθέσεις, σηκώθηκε, με το πρόσωπό του κόκκινο από αγανάκτηση, και φώναξε:
«Είστε κομμουνιστής τρομοκράτης!»
Η προσβολή χτύπησε σαν κεραυνός, διασπώντας το ιερό πρωτόκολλο του ΟΗΕ. Μια στιγμιαία, εκκωφαντική σιωπή έπεσε. 193 αντιπροσωπείες γύρισαν τα κεφάλια τους ταυτόχρονα. Οι δημοσιογράφοι σηκώθηκαν.
Οι κάμερες κινήθηκαν. Ακόμα και οι μεταφραστές δίστασαν για ένα δευτερόλεπτο, σαν ο αέρας να είχε γίνει πολύ βαρύς για να μεταφράσει μια τόσο άνευ προηγουμένου πράξη ασέβειας.
Ολόκληρος ο κόσμος - συνδεδεμένος μέσω ραδιοφώνου και τηλεόρασης - κράτησε την ανάσα του, περιμένοντας την αντίδραση του Τσε.
Και τότε ήρθε η πρώτη έκπληξη: δεν έχασε την ψυχραιμία του. Δεν φώναξε. Δεν έφυγε τρέχοντας από το βήμα αγανακτισμένος. Δεν ανταπέδωσε.
Χαμογέλασε.
Ένα γαλήνιο, σχεδόν πατρικό χαμόγελο, σαν αυτό ενός δασκάλου που μόλις άκουσε μια αφελή ερώτηση από έναν ανυπόμονο μαθητή. Αυτή η απλή χειρονομία αφόπλισε τη σκηνή. Γιατί είναι άλλο πράγμα να πολεμάς έναν έξαλλο άνθρωπο και εντελώς άλλο να εκτίθεσαι μπροστά σε έναν άνθρωπο που δεν χάνει τον έλεγχο.
Ο Τσε περίμενε μια στιγμή. Και όταν μίλησε, το έκανε με μια ηρεμία πιο δυνατή από οποιαδήποτε κραυγή.
«Σας ευχαριστώ, κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης των ΗΠΑ, για αυτή την διορατική παρέμβαση».
Ένα
μουρμουρητό διαπέρασε την αίθουσα. Μερικοί σύνεδροι γέλασαν απαλά, έκπληκτοι
από την κομψότητα του σαρκασμού. Ο Τσε άφησε τη σιωπή να λειτουργήσει υπέρ του,
σαν μουσικός που ξέρει ότι η παύση είναι επίσης μέρος της μελωδίας.
Μόλις καταδείξατε,
καλύτερα από ό,τι θα μπορούσα εγώ, ποιο είναι το θεμελιώδες πρόβλημα στις
σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Λατινικής Αμερικής: δεν μπορείτε να φανταστείτε
ότι ένας Λατινοαμερικανός έχει το δικαίωμα να μιλάει ως ισότιμος σε αυτό το
φόρουμ. Δεν μπορείτε να ανεχτείτε μια μικρή χώρα να επικρίνει τις πολιτικές του
μεγάλου έθνους σας. Δεν μπορείτε να δεχτείτε ότι κάποιος που δεν υποτάσσεται
στις επιταγές της Ουάσιγκτον έχει φωνή στις παγκόσμιες υποθέσεις.
Και μετά, χωρίς να χάσει την ψυχραιμία του, μετατόπισε την προσοχή από την προσβολή σε μια αιχμηρή ερώτηση.
«Λες ότι είμαι
τρομοκράτης. Επιτρέψτε μου να σας ρωτήσω:
Ποιος έχει ρίξει
περισσότερες βόμβες στην ιστορία της ανθρωπότητας;
Ποιος διατηρεί περισσότερες
στρατιωτικές βάσεις σε ξένο έδαφος;
Ποιος έχει
ανατρέψει περισσότερες δημοκρατικές κυβερνήσεις των χωρών του πλανήτη;
Ποιος έχει
σκοτώσει περισσότερους αθώους πολίτες στο όνομα της ελευθερίας;»
Τα πρώτα δειλά χειροκροτήματα ήρθαν από την Αλγερινή αντιπροσωπεία. Στη συνέχεια, συμμετείχε η Γκάνα. Μετά η Ινδονησία και η Αίγυπτος. Και σαν φωτιά που εξαπλώνεται όταν βρίσκει οξυγόνο, τα χειροκροτήματα άρχισαν να δυναμώνουν.
Αλλά ο Τσε δεν σταμάτησε. Δεν αυτοσχεδίαζε με μια οργή. Σχεδίαζε μια απάντηση που φαινόταν να έχει ετοιμαστεί χρόνια.
«Με αποκαλείτε τρομοκράτη επειδή υπερασπίστηκα την κυριαρχία της θετής χώρας μου με όπλα. Επειδή πολεμήσαμε ενάντια σε μια στρατιωτική δικτατορία που βασάνιζε και δολοφονούσε. Επειδή αρνηθήκαμε να είμαστε οικονομική αποικία».
Και μετά έδωσε το πιο οξυδερκές χτύπημα, αυτό που άλλαξε την ατμόσφαιρα στην αίθουσα:
«Επιτρέψτε μου να
σας υπενθυμίσω λίγη ιστορία».
Πώς
θα ονομάζονταν σήμερα ο Τζορτζ Ουάσινγκτον, ο Τόμας Τζέφερσον και ο Βενιαμίν
Φράνκλιν αν είχαν χάσει τον πόλεμο της ανεξαρτησίας τους ενάντια στη Βρετανική
Αυτοκρατορία; Θα τους αποκαλούσαν τρομοκράτες. Επαναστάτες. Προδότες της
καθιερωμένης τάξης.
Ο αντίκτυπος ήταν άμεσος. Δεν ήταν απλώς μια σύγκριση: ήταν ένας τέλειος καθρέφτης. Ο Τσε μόλις είχε πάρει τον ιδρυτικό μύθο των ΗΠΑ και τον είχε χρησιμοποιήσει ως ηθικό όπλο. Αρκετοί σύνεδροι σηκώθηκαν για να χειροκροτήσουν. Επειδή σε αυτή τη φράση βρισκόταν μια άβολη αλήθεια που η διπλωματία σπάνια τολμά να πει δυνατά: ο νικητής διατηρεί τον τίτλο του «απελευθερωτή», ο ηττημένος τον τίτλο του «τρομοκράτη».
«Η διαφορά, κύριε Μαν», συνέχισε, «είναι ότι κερδίσαμε την επανάστασή μας. Και δεν μπορείτε να μας συγχωρήσετε που δείξαμε ότι ο γίγαντας μπορεί να νικηθεί».
Τα χειροκροτήματα
δυνάμωσαν σαν κύμα.
Μερικοί σύνεδροι ήταν ήδη όρθιοι.
Η αίθουσα δονήθηκε.
Ο Τσε πήρε μια ανάσα και τώρα μίλησε χωρίς να ζητήσει συγγνώμη για το ποιος ήταν.
«Λες
«κομμουνιστής» σαν να ήταν κατηγορία».
Ναι,
είμαι κομμουνιστής. Πιστεύω ότι οι πόροι ενός έθνους πρέπει να ωφελούν τον λαό
αυτού του έθνους, όχι ξένες εταιρείες. Πιστεύω ότι η εκπαίδευση και η
υγειονομική περίθαλψη είναι ανθρώπινα δικαιώματα, όχι προνόμια. Πιστεύω ότι
κάθε άνθρωπος αξίζει να ζει με αξιοπρέπεια, ανεξάρτητα από το χρώμα του
δέρματός του ή το μέγεθος του τραπεζικού του λογαριασμού. Αν αυτό σημαίνει να
είσαι κομμουνιστής, τότε είμαι περήφανος που είμαι ένας από αυτούς.
Υπήρξε μια σύντομη, τεταμένη σιωπή, σαν όλοι να καταλάβαιναν ότι ήταν μάρτυρες μιας στιγμής που θα καταγραφόταν στα βιβλία ιστορίας.
Και τότε ο Τσε έδειξε με λόγια, όχι με το δάχτυλο.
«Ποιος σας κάνει υπερασπιστές της ελευθερίας; Υποστηρίζοντας δικτατορίες όπως του Μπατίστα; Υποστηρίζοντας τυράννους στην ήπειρο; Ανατρέποντας δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις; Κρατώντας εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια για να εξασφαλίσετε φθηνό εργατικό δυναμικό;»
Ο Μαν παρέμεινε άκαμπτος, το πρόσωπό του γινόταν όλο και πιο κόκκινο. Η προσβολή που είχε εκτοξεύσει τώρα γύριζε μπούμερανγκ.
Ο Τσε, από την άλλη πλευρά, φαινόταν πιο αποφασιστικός όσο μεγάλωνε η αίθουσα.
«Δεν είμαι τρομοκράτης, κύριε Μαν. Είμαι επαναστάτης. Και η διαφορά είναι θεμελιώδης. Ο τρομοκράτης σπέρνει φόβο και θάνατο για να διαιωνίσει την αδικία. Ο επαναστάτης αγωνίζεται ενάντια στην αδικία για να χτίσει έναν καλύτερο κόσμο. Δεν αγωνιζόμαστε για να καταστρέψουμε, αλλά για να χτίσουμε. Δεν αγωνιζόμαστε από μίσος, αλλά από αγάπη: αγάπη για τη δικαιοσύνη, αγάπη για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αγάπη για την ανεξαρτησία των λαών».
Σταμάτησε δραματικά και τελείωσε με μια λίστα που πυροδότησε την καρδιά της Λατινικής Αμερικής.
«Αν αυτό είναι τρομοκρατία, τότε ο Σιμόν Μπολιβάρ ήταν τρομοκράτης. Ο Χοσέ ντε Σαν Μαρτίν ήταν τρομοκράτης. Ο Μπενίτο Χουάρες ήταν τρομοκράτης. Ο Χοσέ Μαρτί ήταν τρομοκράτης. Όλοι όσοι αγωνίστηκαν για την ανεξαρτησία ήταν τρομοκράτες».
Ξέσπασαν
χειροκροτήματα.
Η
αίθουσα του ΟΗΕ σείεται από χειροκροτήματα
Δεν ήταν πλέον δειλά χειροκροτήματα: ήταν ένας βρυχηθμός. Οι εκπρόσωποι από κάθε αντιπροσωπεία η μια μετά την άλλη σηκώθηκαν όρθιοι και χειροκροτούσαν. Ακόμα και ορισμένοι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι από αποικιοκρατικές χώρες, που σπάνια έδειχναν συγκίνηση δημόσια, χειροκρότησαν. Οι δημοσιογράφοι έγραφαν μανιωδώς, γνωρίζοντας ότι αυτά τα λόγια θα ταξίδευαν στον κόσμο πιο γρήγορα από οποιαδήποτε επίσημη δήλωση.
Ο Τσε σήκωσε το χέρι του για να ζητήσει σιωπή. Σιγά σιγά, η αίθουσα ηρέμησε, αν και η ενέργεια εξακολουθούσε να δονείται σαν ηλεκτρισμός στο δέρμα.
«Εκτιμώ τη διακοπή σας», είπε, κοιτάζοντας την αντιπροσωπεία των ΗΠΑ, «γιατί μου έδωσε την ευκαιρία να πω κάτι θεμελιώδες: δεν μας τρομάζουν οι απειλές σας, δεν υποκύπτουμε στην οικονομική σας πίεση, δεν υποτασσόμαστε στις πολιτικές σας επιταγές».
Μάθαμε κάτι που δεν καταλαβαίνετε: η αξιοπρέπεια ενός λαού αξίζει περισσότερο από όλες τις υλικές ανέσεις στον κόσμο. Είναι καλύτερο να είσαι φτωχός και ελεύθερος παρά πλούσιος και σκλάβος. Είναι καλύτερο να πεθάνεις στα πόδια σου παρά να ζεις στα γόνατά σου.
Η επευφημία με χειροκροτήματα επέστρεψε, μακρά, παρατεταμένη, σχεδόν ατελείωτη. Λένε ότι διήρκεσε περισσότερο από δέκα λεπτά.
Δέκα λεπτά ολόκληρο το κτίριο να σείεται από χειροκροτήματα, σαν ο ΟΗΕ, για μια στιγμή, να θυμήθηκε τον σκοπό του πέρα από τα πρωτόκολλα.
Όταν ο Τσε τελείωσε και έφυγε από το βήμα, το έκανε όρθιος, με το κεφάλι ψηλά, με τη γαλήνη κάποιου που ξέρει ότι έχει μετατρέψει μια επίθεση σε θρίαμβο. Ο Μαν, από την άλλη πλευρά, παρέμεινε καθισμένος σαν ένα άβολο άγαλμα, θύμα της οργής του. Εβδομάδες αργότερα, απομακρύνθηκε διακριτικά. Αλλά η ζημιά - ή το μάθημα - είχε ήδη γίνει.
Εκείνο το βράδυ, οι εφημερίδες σε όλο τον κόσμο μίλησαν για «τα πέντε λεπτά που άλλαξαν τη διπλωματία». Και είναι αλήθεια, άλλαξαν κάτι: για πρώτη φορά, πολλοί άνθρωποι που δεν ήταν Κουβανοί άκουσαν την επανάσταση όχι ως σύνθημα, αλλά ως μια λέξη εμποτισμένη με αξιοπρέπεια. Στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική, εκατομμύρια είδαν σε αυτή την απάντηση την απόδειξη ότι ήταν δυνατό να κοιτάξεις τους ισχυρούς στα μάτια χωρίς να σκύψεις το κεφάλι. Ότι η επιθετικότητα δεν χρειάζεται να σε καθορίζει. Ότι μια προσβολή μπορεί να γίνει σκαλοπάτι, αν ο χαρακτήρας σου είναι ισχυρότερος από την πληγωμένη σου υπερηφάνεια.
Και ίσως αυτό είναι το κομμάτι που μας βρίσκει περισσότερο σήμερα, ανεξάρτητα από το σε ποια πλευρά της ιστορίας βρίσκεσαι: πόσες φορές έχεις επιτρέψει σε μια επίθεση να σε παρασύρει στην ίδια βία; Πόσες φορές έχεις απαντήσει με περισσότερο θυμό, αντί να απαντήσεις με σαφήνεια; Μερικές φορές, τα πιο σημαντικά λεπτά της ζωής σου δεν είναι αυτά που σου φέρνουν χειροκροτήματα... αλλά αυτά που μετατρέπουν ένα χτύπημα σε αποκάλυψη. Γιατί υπάρχουν θρίαμβοι που δεν κερδίζονται με δύναμη, αλλά με αξιοπρέπεια.
