Η απολογία του Σάκη Καράγιωργα στο στρατοδικείο ήταν αντάξια της προσωπικότητάς του

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Τον Απρίλη του 1970 ο Σάκης Καράγιωργας, από τον Πύργο, μαζί με άλλους 34 αντιστασιακούς, δικάστηκε από το Έκτακτον Στρατοδικείο της Αθήνας.

Ήταν η πολύκροτη δίκη της «Δημοκρατικής Άμυνας». Και για πρώτη φορά στη δίκη εκείνη καταγγέλθηκαν δημόσια τα βασανιστήρια στα οποία είχαν υποβληθεί οι συλληφθέντες αντιστασιακοί.

Οι περιγραφές των βασανιστηρίων – μεταξύ των οποίων και του Καράγιωργα – οι οποίες δημοσιεύτηκαν στον ελληνικό και ξένο Τύπο, συγκλόνισαν το πανελλήνιο και την παγκόσμια κοινή γνώμη: αποκάλυψαν τις μεθόδους με τις οποίες παρέμενε στην εξουσία η δικτατορία και έγιναν αφορμή να ενταθεί και να εξαπλωθεί η διεθνής κατακραυγή ενάντια στη δικτατορία.

Ο Επίτροπος του Στρατοδικείου ζήτησε, μόνο για τον Καράγιωργα, την ποινή του θανάτου. Και τη ζήτησε με επιμονή.

Το στρατοδικείο όμως, αντιμέτωπο με την πανελλήνια κατακραυγή, την ανεπιφύλακτη συμπαράσταση της διεθνούς κοινής γνώμης, της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας και της παρέμβασης του δημοκρατικού πολιτικού χώρου της Ευρώπης, δεν τόλμησε να επιβάλλει στον Καράγιωργα, τη θανατική ποινή.

Τον καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη και 18 χρόνια φυλάκιση με βάση το Νόμο 509 για «ανατροπή του καθεστώτος».
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
Η απολογία του Σάκη Καράγιωργα στο στρατοδικείο 
ήταν αντάξια της προσωπικότητάς του και της όλης του δράσης και ανδρείας.

«Κύριοι στρατοδίκαι, μέχρι τώρα σᾶς ἐξέθεσα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους συμμετέχω εἰς τὴν Δημοκρατικὴν Ἄμυναν. Εἶχα χρέος μου νὰ ἀγωνισθῶ εἰς τὰ πλαίσια τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὴν χώραν. 

Εἶχα χρέος, 

πρῶτον, ὡς ἄνθρωπος ἀπέναντι τῆς ἱστορίας. Ἀπέναντι δηλαδὴ ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν μὲ τὸν λόγον ἢ μὲ τὰ ὅπλα, ἐκείνων ποὺ ἔχυσαν ποταμοὺς αἵματος διὰ νὰ κληροδοτήσουν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν δημοκρατίαν.

Δεύτερον, εἶχα χρέος ὡς καθηγητὴς ἀπέναντι εἰς τοὺς φοιτητάς μου. Εἰς τοὺς νέους αὐτοὺς δὲν μετέδιδα μόνον ξηρὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις. Τοὺς εἶχα γαλουχήσει μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ὀρθαὶ ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς χώρας λαμβάνονται μόνον μὲ τὴν δημοκρατικὴν διαδικασίαν ἐπιλογῆς, θὰ ἤμουν ἀσυνεπὴς καὶ θὰ ἐθεωρεῖτο δι’ ἐμὲ φυγομαχία ἐὰν διὰ τοῦ ἀγῶνος μου δὲν ἐδικαίωνα τὰς ἰδέας μου περὶ ἐλευθερίας καὶ δημοκρατίας ἀπέναντι τῶν φοιτητῶν μου.
Τέλος, κύριοι στρατοδίκαι, εἶχα ἕνα προσωπικὸν χρέος ἀπέναντι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς πατρίδος.
Αὐτὸς ὁ λαὸς ἔκανεν πολλὰς θυσίας καὶ δαπανὰς χάριν ἐμοῦ. Μὲ ἔσπουδασεν εἰς τὰ ἑλληνικὰ πανεπιστήμια, μὲ ἔστειλεν μὲ ὑποτροφίαν δι’ ἀνωτέρας σπουδὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, μὲ ἔκανεν καθηγητὴν ἀνωτάτης σχολῆς καὶ ἀνώτατον κρατικὸν λειτουργόν. Δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς θυσίας τί ζητεῖ ὡς ἀντάλλαγμα ἀπὸ ἐμὲ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ πατρίς; Τί ζητεῖ ἀπὸ ὅλους τοὺς πνευματικοὺς ἀνθρώπους; Δύο μόνον πράγματα. Νὰ προσφέρουν τὰς ἐπιστημονικάς των ὑπηρεσίας καὶ νὰ εἶναι οἱ θεματοφύλακες τῶν ἠθικῶν καὶ πνευματικῶν ἀξιῶν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶχα ὑποχρέωσιν, ἑπομένως, κύριοι στρατοδίκαι, νὰ ἐξοφλήσω αὐτὸ τὸ μεγάλο χρέος μου, ἀκόμη καὶ ἐὰν παρίστατο ἀνάγκη νὰ δώσω καὶ την ζωήν μου».

[*] Η φωτογραφία είναι από την αποφυλάκισή του, τον Ιούλιο του 74', στην αγκαλιά του Τάκη Μπενά και άλλων συντρόφων του

Marianna Mitropoulou

Οι νεκροί των πρώτων ημερών της φασιστικής δικτατορίας την 21η Απριλίου 1967

Σαν σήμερα πριν 59 χρόνια 21η Απριλίου 1967, ισχυρές δυνάμεις του Στρατού και της αστυνομίας υπό τις εντολές των Παπαδόπουλου, Μακαρέζου και Παττακού πραγματοποίησαν φασιστικό πραξικόπημα και επέβαλαν δικτατορία στην Ελλάδα.

«Λόγω της δημιουργηθείσης εκρύθμου καταστάσεως από του μεσονυκτίου ο Στρατός ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας».  

Αυτή ήταν η πρώτη αναγγελία του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας στις 06:30 το πρωί της Παρασκευής της 21ης Απριλίου 1967.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
Οι νεκροί των πρώτων ημερών του πραξικοπήματος

https://www.efsyn.gr/tehnes/ekdoseis-biblia/469696_oi-nekroi-ton-proton-imeron-toy-praxikopimatos

Δημήτρης Βεριώνης*

Συχνά το ελληνικό Πάσχα συμπίπτει με τις ιστορικές μνήμες και τα Πάθη με τα αιματηρά γεγονότα του παρελθόντος, όπως φέτος, που ο Δημήτρης Βεριώνης μάς υπενθυμίζει πως η ερχόμενη Δευτέρα του Πάσχα είναι και η 57η επέτειος από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου του 1967.

Η 20ή Απριλίου ξημέρωσε με την πυρετώδη προετοιμασία των κομμάτων για την επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση της 28ης Μαΐου. Θα ήταν οι πρώτες εκλογές μετά το 1964, οι οποίες έμοιαζαν πλέον μακρινές λόγω του πυκνού πολιτικού χρόνου που είχε μεσολαβήσει. Το 1965 η εκλεγμένη κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου εξαναγκάστηκε από το παλάτι σε παραίτηση, υπήρξε πολιτική αναταραχή και μια σειρά κυβερνήσεις ορκίστηκαν χωρίς λαϊκή εντολή. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ενώ όμως η συντριπτική πλειοψηφία ανέμενε τις εκλογές, μια ισχνή αλλά πανίσχυρη, όπως αποδείχθηκε, μειοψηφία εργαζόταν πάνω στις λεπτομέρειες της πολιτειακής εκτροπής: την επιβολή στρατιωτικής δικτατορίας. Κι έτσι, η 21η Απριλίου ξημέρωσε με την ακύρωση της πολιτικής ζωής και των συνταγματικών δικαιωμάτων. Ξημέρωσε υπό τους ήχους στρατιωτικών εμβατηρίων και τις παραληρηματικές ομιλίες των πραξικοπηματιών. 

Το πραξικόπημα επιβλήθηκε με τη βία, την τρομοκρατία αλλά κυρίως τον αιφνιδιασμό. Εξαπολύθηκε ένα καλά οργανωμένο ευρύ πογκρόμ συλλήψεων αριστερών, πολιτικά πρόσωπα τέθηκαν υπό κράτηση και όσοι είχαν φάκελο και δεν πρόλαβαν να διαφύγουν συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε χώρους συγκέντρωσης κρατουμένων σε όλη την επικράτεια - και από εκεί οδηγήθηκαν στις εξορίες. Οι συλλήψεις αυτές είχαν τον χαρακτήρα ομηρίας καθώς δεν υπήρχε καμία δικαστική διαδικασία ή ένταλμα σύλληψης. Ομως η αγριότητα των πραξικοπηματιών δεν εξαντλήθηκε στις βίαιες συλλήψεις, αλλά από τις πρώτες ώρες σημειώθηκαν δολοφονίες πολιτών. Οι μέχρι σήμερα αποδεδειγμένες περιπτώσεις είναι οι ακόλουθες.

Βασίλειος Πεσλής

Ο 15χρονος Βασίλειος Πεσλής, κάτοικος Αθηνών, δολοφονήθηκε από λοχία με ευθεία βολή πυροβόλου όπλου περίπου στις 7.10 π.μ. της 21ης Απριλίου 1967, στην πλατεία Αττικής. Μη γνωρίζοντας για το πραξικόπημα, ο Πεσλής ξεκίνησε να πάει να βγάλει εισιτήρια για το ΚΤΕΛ, πριν πάει στην εργασία του. Στους δρόμους υπήρχαν παντού στρατιωτικές δυνάμεις και όταν έφτασε στην πλατεία Αττικής, ένας λοχίας απαγόρευε τη διέλευση του κόσμου, όμως ο Πεσλής προχώρησε και ο λοχίας τον πυροβόλησε στο κεφάλι. Ο θάνατος ήταν ακαριαίος. 

Δύο αστυφύλακες τον μετέφεραν στον Σταθμό Πρώτων Βοηθειών και αφού διαπιστώθηκε ο θάνατός του, μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο. Η οικογένειά του, μη γνωρίζοντας τι είχε συμβεί, αγωνιούσε για την απουσία του. Λόγω της απαγόρευσης κυκλοφορίας δεν μπόρεσαν να τον αναζητήσουν μέχρι το επόμενο πρωί. Τελικά εντόπισαν το πτώμα του στο νεκροτομείο, καταχωρισμένο ως «αγνώστων στοιχείων». Το τραύμα που έφερε ήταν διαμπερές. Παρέλαβαν τη σορό με τη ρητή εντολή να μην ψάξουν τι είχε συμβεί. Ο πατέρας του ανέφερε πως το νεκροτομείο ήταν γεμάτο πτώματα και σημείωσε πως τα χρήματα που είχε μαζί του ο γιος του δεν βρέθηκαν. Στη ληξιαρχική πράξη θανάτου καταγράφηκε ότι ο θάνατος προήλθε «από τυφλό τραύμα εκ βλήματος πυροβόλου όπλου», ενώ αναγραφόταν λανθασμένη ηλικία. 

Μετά την πτώση της δικτατορίας ο πατέρας του Βασίλη Πεσλή κατέθεσε στον εισαγγελέα Τσεβά μήνυση κατ’ αγνώστου αυτουργού, κατά των πρωταιτίων του πραξικοπήματος ως ηθικών αυτουργών και κατά των ιατροδικαστών για το ψευδές πιστοποιητικό θανάτου. Ο φυσικός αυτουργός αναγνωρίστηκε στο πρόσωπο του έφεδρου λοχία –και πλέον αστυνομικού– Λ. Ανδρικόπουλου. Η δίκη ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1976, με αμφισβήτηση της γνησιότητας της ιατροδικαστικής έκθεσης του Αγιουτάντη, για την οποία εκκρεμούσε ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος. Μάρτυρες περιέγραψαν τη βαναυσότητα των στρατιωτικών που απέφερε τουλάχιστον ακόμη έναν σοβαρό τραυματισμό από πυροβολισμό αλλά και άγριους ξυλοδαρμούς πολιτών. 

Ο Ανδρικόπουλος κρίθηκε ένοχος για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως, αλλά «τελεσθείσα σε βρασμό ψυχικής ορμής» για τον θάνατο του Πεσλή και σκοπούμενης σωματικής βλάβης για τον σοβαρό τραυματισμό άλλου προσώπου. Επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης οκτώ ετών, κατά συγχώνευση. Ο ιατροδικαστής Αγιουτάντης απαλλάχτηκε λόγω παραγραφής με σαφή όμως αναφορά σε δολίως ψευδή ιατροδικαστική έκθεση∙ εν τούτοις, παραδόξως η πράξη του κρίθηκε μη κακουργηματικού χαρακτήρα. Οι δικτάτορες κρίθηκαν αθώοι – καθώς φαίνεται, τανκς και στρατιωτικοί κυκλοφορούσαν και πυροβολούσαν αυτοβούλως και κατ’ επιδημία την ημέρα εκείνη…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μαρία Καλαβρού

Η 25χρονη Μαρία Καλαβρού, κάτοικος Αθηνών, με καταγωγή από τη Ζαγορά, δολοφονήθηκε από ριπή πυροβόλου από διερχόμενο τεθωρακισμένο στην οδό Πατησίων, κοντά στον κινηματογράφο «Ράδιο Σίτυ», λίγο μετά τις 4.00 μ.μ. της 21ης Απριλίου και ενώ επέστρεφε σπίτι της μαζί με την αδερφή της. Βλήθηκε στον τράχηλο και παρέμεινε για αρκετή ώρα θανάσιμα τραυματισμένη στο πεζοδρόμιο, με την αδερφή της να αδυνατεί να της προσφέρει βοήθεια. Επειτα από ώρα μεταφέρθηκε με στρατιωτικό αυτοκίνητο στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο όπου οι γιατροί διαπίστωσαν τον θάνατό της. 

 

Σύμφωνα με την ιατρική βεβαίωση, το τραύμα ήταν διαμπερές. Η αδερφή της ανέφερε πως δεν έδωσαν την παραμικρή αφορμή και βάδιζαν γρήγορα προς το σπίτι για να προλάβουν την απαγόρευση κυκλοφορίας. Οπως ανέφερε ο γιατρός Χουρδάκης, «εάν την έφερναν ταχύτατα, η αιμορραγία μπορούσε να σταματήσει με κατάλληλη θεραπευτική αγωγή». 

 

Η οικογένεια Καλαβρού σημείωσε πως μόνο ένας πολίτης, με κίνδυνο της ζωής του, σταμάτησε για να προσφέρει βοήθεια στην αιμόφυρτη κοπέλα. Οπως και στην περίπτωση Πεσλή, δεν υπήρξε ουδεμία αναφορά στον ελληνικό Τύπο, ο θάνατος γνωστοποιήθηκε στο εξωτερικό, με κάποιες παραλλαγές του ονόματος του θύματος. Η δολοφονία της Καλαβρού έγινε ευρύτερα γνωστή μετά την πτώση της χούντας. Μηνύθηκαν ο ίλαρχος Αλμπάνης ως φυσικός αυτουργός, καθώς και η τριανδρία των πραξικοπηματιών για ηθική αυτουργία. Τον Μάρτιο του 1976, ύστερα από μια διόλου τιμητική για τη Δικαιοσύνη δίκη και τον ιατροδικαστή Αγιουτάντη να επαναφέρει τις γνωστές θεωρίες των εποστρακισμένων σφαιρών, ο Αλμπάνης καταδικάστηκε σε πεντέμισι χρόνια φυλάκιση και οι πραξικοπηματίες κρίθηκαν αθώοι. Πόσο φτηνά αποτιμάται μια ανθρώπινη ζωή; Η απάντηση δόθηκε στο Εφετείο, όπου η ποινή του φυσικού αυτουργού μειώθηκε στα τρία χρόνια, με το δικαστήριο να δέχεται πως ο θύτης πυροβόλησε για να προκαλέσει σωματική βλάβη «με αποτέλεσμα η βλάβη να αποβεί θανατηφόρα»!

 

Βασίλειος Μπεκροδημήτρης

Ο Βασίλειος Μπεκροδημήτρης, 63 ετών, με καταγωγή από τον Πειραιά, διέμενε με την οικογένειά του στη Θεσσαλονίκη, όπου διέθετε εργοστάσιο μαντεμιών. Είχε συμμετάσχει στο ΕΑΜ, αποχώρησε όμως για οικογενειακούς λόγους και δεν είχε ενεργό πολιτική δράση. Το μεσημέρι της 23ης Απριλίου, δυνάμεις της χωροφυλακής πήγαν στο σπίτι της οικογένειας για να συλλάβουν έναν από τους γιους του, δεν τον βρήκαν και έφυγαν, επέστρεψαν όμως δύο ώρες αργότερα και συνέλαβαν τον –ασθενή και κλινήρη εκείνη την ημέρα– Μπεκροδημήτρη. 

Τον συνέλαβαν «σαν κοινό δολοφόνο», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η κόρη του Νανώ Μπεκροδημήτρη, παρά τις διαμαρτυρίες της οικογένειας και αδιαφορώντας για την ιατρική γνωμάτευση που τους επιδείχθηκε σχετικά με την καρδιακή του πάθηση. Τον οδήγησαν πεζή στο 12ο Αστυνομικό Τμήμα Χαριλάου. Εκεί τον έκλεισαν, μαζί με τον γιο του που είχε εν τω μεταξύ προσαχθεί και άλλους συλληφθέντες, στον ασφυκτικά μικρό χώρο ενός πλυσταριού. Οι συγκρατούμενοί του διαπίστωσαν πως ο Μπεκροδημήτρης είχε υποστεί ισχυρό καρδιακό επεισόδιο. Χτυπώντας την πόρτα και ζητώντας επίμονα βοήθεια, ειδοποίησαν τους φύλακες, οι οποίοι έσυραν έξω τον ημιθανή Μπεκροδημήτρη. 

Λίγο αργότερα άφησαν ελεύθερο τον γιο του, ο οποίος εξιστόρησε στην οικογένεια όσα είχαν συμβεί. Μόλις επιτράπηκε η κυκλοφορία το επόμενο πρωί, η οικογένεια μετέβη στο αστυνομικό τμήμα για να παραδώσει προμήθειες στον κρατούμενο πατέρα, αλλά εκδιώχθηκαν με άσχημο τρόπο. Φεύγοντας, ειδοποιήθηκαν από ιδιοκτήτη παρακείμενου περιπτέρου ότι ασθενοφόρο παρέλαβε κάποιον με φορείο και ύστερα από μεγάλη έρευνα κατάφεραν να τον εντοπίσουν στο νεκροτομείο ως «αγνώστων στοιχείων». Η κηδεία έγινε στο γεμάτο από ασφαλίτες νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας και διαπιστώθηκε ότι ο νεκρός δεν έφερε ορατά σημάδια κακοποίησης, αλλά διακρίνονταν ίχνη από ξεραμένο αίμα στις ρυτίδες του. Η υπόθεση γνωστοποιήθηκε μόνο από τον αντιστασιακό Τύπο του εξωτερικού. 

Στη δίκη που ακολούθησε το 1975, ο θάνατος αποδόθηκε σε οξεία καρδιακή ανεπάρκεια και κρίθηκε ότι οι εγκαλούμενοι αστυνομικοί δεν είχαν ανάμειξη στη σύλληψη και κράτηση. Από το σκεπτικό της απορριπτικής απόφασης παραλείφθηκε κάθε αναφορά στις συνθήκες κράτησης, στον τρόπο και στην αιτία της παράνομης σύλληψης, στη συμπεριφορά των αρχών προς τον νεκρό και τους οικείους του. Η υπόθεση διαβιβάστηκε προς τις υπεύθυνες για όσα συνέβησαν στρατιωτικές αρχές. Ομως η έρευνα αυτή δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Παναγιώτης Ελής (ή Γιαλής ή Ελλής)

Ο Παναγιώτης Ελής, 46 ετών, κάτοικος Αθηνών με καταγωγή από το Κόσμιο Κομοτηνής, εργαζόταν ως λογιστής και μέτοχος εταιρείας και ήταν ένας από τους χιλιάδες «γνωστούς κομμουνιστές» που συνελήφθησαν άμεσα. Είχε μεγάλο ιστορικό φυλακίσεων, εκτοπισμών, καταναγκαστικών έργων και βασανιστηρίων σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, στον στρατό, σε φυλακές και εξορίες. Μετά την παράνομη σύλληψή του οδηγήθηκε στον Ιππόδρομο Φαλήρου και υπέμεινε τις άθλιες συνθήκες κράτησης μαζί με τους συγκρατούμενούς του. Εκεί, το απόγευμα της 25ης Απριλίου και ενώ επέστρεφε συνοδεία από τα αποχωρητήρια, δολοφονήθηκε με δύο σχεδόν εξ επαφής πυροβολισμούς από τον υπίλαρχο Κώτσαρη, μπροστά σε πολλούς άλλους συγκρατούμενους. 

Η κηδεία του Ελή έγινε υπό ασφυκτική παρουσία αστυνομίας και στρατιωτικών, ενώ στον χώρο βρισκόταν και τεθωρακισμένο όχημα. Ο θάνατός του έγινε άμεσα γνωστός στο εξωτερικό. Η δίκη για τη δολοφονία του έγινε το 1975. Ο Κώτσαρης υποστήριξε ότι ο Ελής προσπάθησε να τρέξει παρεκκλίνοντας της πορείας του, κάτι που διαψεύστηκε από τους αυτόπτες μάρτυρες. Σύμφωνα με άλλες πηγές, ο Κώτσαρης θεώρησε ότι ο Ελής καθυστερούσε στο περπάτημα, τον χτύπησε με το όπλο και τον πυροβόλησε εξ επαφής. Ο θύτης καταδικάστηκε σε κάθειρξη 8 ετών, η οποία στο Αναθεωρητικό Στρατοδικείο μειώθηκε σε 6.

Άλλες περιπτώσεις

Πριν ακόμα περάσει μήνας από το πραξικόπημα, στις 9 Μαΐου ο 60χρονος Βασίλης Ράμμος, όμηρος της χούντας, βρέθηκε νεκρός από χτυπήματα, σε δωμάτιο νοσοκομείου της Πάτρας όπου νοσηλευόταν φρουρούμενος.

Στις 21 Μαΐου, ο 37χρονος λοχαγός Διογένης Γούλας βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του – η υπόθεσή του εντάχθηκε στις μηνύσεις «κατ’ αγνώστων αυτουργών» της αγωνίστριας δικηγόρου Φιλάνθης Ψυρρή στη Μεταπολίτευση. Ακόμη δύο στρατιωτικοί βρέθηκαν νεκροί σε σύντομο χρονικό διάστημα, κάτω από περίεργες συνθήκες: ο 33χρονος λοχαγός Ελευθέριος Δράκος στις 13 Ιουνίου, σε ένα –τουλάχιστον– αμφισβητούμενο τροχαίο έξω από τη μονάδα όπου υπηρετούσε στην Πάχη Μεγάρων και ο 27χρονος υπολοχαγός Δημήτριος Καλύβας στις 6 Ιουλίου, σε μια «ύποπτη» άσκηση με πραγματικά πυρά στη Μάνδρα Αττικής. 

Ο 67χρονος όμηρος της χούντας Κώστας Τσαρπαλής βασανίστηκε άγρια τη Μεγάλη Παρασκευή στην Ασφάλεια Πειραιά, για να αποβιώσει λίγες εβδομάδες αργότερα, ενώ, σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες φήμες, ένας πολίτης με το όνομα Γιώργος Λαδάς δολοφονήθηκε από πυρά αστυνομικών στο κέντρο της Αθήνας στις 5 Μαΐου. Οι συνθήκες θανάτου του ψυχιάτρου Χατζηδήμου την 1η Μαΐου κρίθηκαν από πολλούς ύποπτες.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε τη στυγερή δολοφονία από το χουντικό καθεστώς του γνωστού από την –πρόσφατη τότε– δίκη για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, δικηγόρου Νικηφόρου Μανδηλαρά, ο οποίος, όντας στοχοποιημένος, προσπάθησε να διαφύγει στο εξωτερικό και βρέθηκε δολοφονημένος στις 21 Μαΐου σε παραλία της Ρόδου∙ για την περίπτωση Μανδηλαρά πολλά έχουν γραφτεί και είναι αδύνατο να καλυφθούν επαρκώς σε λίγες γραμμές.

Επιπλέον, υπάρχουν μαρτυρίες για άλλες ανώνυμες έως σήμερα περιπτώσεις που καταγράφηκαν στη βιβλιογραφία. Επίσης, το 1975, από το βήμα της Βουλής ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Ευάγγελος Αβέρωφ, σε απάντησή του σε σχετικό ερώτημα, ανέφερε τον θάνατο επτά στρατιωτικών από τη μέρα του πραξικοπήματος έως τις 8 Μαΐου. Όλα αυτά όμως έμειναν ανώνυμα, χωρίς να διευκρινιστούν ή να διερευνηθούν τα ανά περίπτωση όρια μεταξύ μύθου και αλήθειας.

Οι δολοφονίες, οι θάνατοι συνεπεία αντιδικτατορικής δράσης αλλά και οι «ύποπτοι» θάνατοι δεν σταμάτησαν εκεί∙ συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της χούντας και πάντα θα αποτελούν την τραγική, αλλά και κατάλληλη, απάντηση κάθε σκεπτόμενου πολίτη απέναντι στους ανιστόρητους «αναθεωρητές-απολογητές» της πολιτειακής εκτροπής. Δυστυχώς, αποτελούν παράλληλα και ένα χρέος τιμής που σπανίως φρόντισε να ξεπληρώσει η ελληνική πολιτεία.
::::::::::::::::::::::::::::
[*] Ερευνητής και συγγραφέας του βιβλίου «Θάνατοι στη χούντα», το οποίο καταγράφει όλες τις υπόλοιπες υποθέσεις δολοφονιών και ύποπτων θανάτων της χούντας.

 

Το Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Η αποφράδα ημέρα...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στρατιωτικό κίνημα, που εξερράγη τα ξημερώματα τις 21ης Απριλίου 1967, με επικεφαλής τον ταξίαρχο Στυλιανό Παττακό και τους συνταγματάρχες Γεώργιο Παπαδόπουλο και Νικόλαο Μακαρέζο.

Κατέλυσε το δημοκρατικό πολίτευμα στην Ελλάδα και επέβαλλε μία στυγνή δικτατορία, που διήρκεσε επτά χρόνια.

Η χώρα την εποχή εκείνη βρισκόταν ουσιαστικά σε προεκλογική περίοδο.

Οι εκλογές είχαν προκηρυχθεί για τις 28 Μαΐου και την εξουσία ασκούσε από τις 3 Απριλίου η ΕΡΕ, με πρωθυπουργό τον αρχηγό της Παναγιώτη Κανελλόπουλο, έχοντας τη συναίνεση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Γεωργίου Παπανδρέου και του Βασιλιά Κωνσταντίνου.

Γεγονός των ημερών ήταν η συναυλία των Rolling Stones στο γήπεδο του Παναθηναϊκού (17 Απριλίου), που όμως διαλύθηκε από την Αστυνομία, προς μεγάλη απογοήτευση των αθηναίων ροκάδων, που θα έβλεπαν ένα συγκρότημα - θρύλο στην ακμή της δημιουργικότητάς του.

Διάχυτη ήταν η πεποίθηση ότι τις επερχόμενες εκλογές θα κέρδιζε η Ένωση Κέντρου και θα επανερχόταν θριαμβευτικά στην εξουσία υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου.

Πολλοί ήλπιζαν ότι θα ετίθετο ένα τέλος στη διετή πολιτική ανωμαλία, που έμεινε στην ελληνική ιστορία ως «Αποστασία» και σηματοδοτήθηκε με την παραίτηση του λαοπρόβλητου πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου (είχε λάβει το 52,2% στις εκλογές του 1964) στις 15 Ιουλίου 1965, μετά τη σύγκρουσή του με τον βασιλιά Κωνσταντίνο.

Στα δεξιότερα του πολιτικού φάσματος, ένα τμήμα της ΕΡΕ ζητούσε ένα «λοχία» για να σώσει τη χώρα από τον αναρχοκομμουνισμό.

Για τη μετεμφυλιακή Δεξιά της προδικτατορικής περιόδου, κομμουνιστές ήταν εν ευρεία έννοια και οι κεντρώοι και οπωσδήποτε ο απρόβλεπτος Ανδρέας Παπανδρέου, που ήταν το ανερχόμενο αστέρι στην πολιτική σκηνή και εκινείτο αριστερότερα από το κόμμα του, την Ένωση Κέντρου.

Οι στρατηγοί, το Παλάτι, κάποιοι πολιτικοί της Δεξιάς και οι Αμερικανοί καλόβλεπαν μία μικρής διάρκειας συνταγματική εκτροπή, που θα επανέφερε την πολιτική κατάσταση στη σωστή ρότα, δηλαδή στην εναλλαγή στην εξουσία της Δεξιάς και ενός μετριοπαθούς Κέντρου. «Η Χούντα των Στρατηγών» έμεινε στα σχέδια, καθώς τους πρόλαβαν με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου οι μικροί αξιωματικοί, με πρόσχημα τον κομμουνιστικό κίνδυνο.

Τέτοια περίπτωση δεν διαφαινόταν στον ορίζοντα, καθώς η ΕΔΑ, που εκπροσωπούσε την κομμουνιστική Αριστερά (το ΚΚΕ ήταν εκτός νόμου), κινούνταν στο 11,80% των ψήφων στις εκλογές του 1964, σε σχέση με το 24,43% του 1958.

Πρέπει, όμως, να συνυπολογίσουμε ότι βρισκόμασταν 17 χρόνια από τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου και στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, όσον αφορά τον διεθνή περίγυρο.

Ο στρατός ήταν πανίσχυρος, με παράδοση επεμβάσεων τον 20ο αιώνα, οι Αμερικανοί θεωρούσαν φέουδό τους την Ελλάδα, το δεξιό παρακράτος ήταν ισχυρό (Δολοφονία Λαμπράκη) και το Παλάτι ήταν ένας αυτόνομος πόλος εξουσίας, «που δεν βασίλευε, αλλά κυβερνούσε».

Οι πολιτικοί που κυβέρνησαν αυτά τα 17 χρόνια (Πλαστήρας, Παπάγος, Καραμανλής και Παπανδρέου), ασχολήθηκαν κυρίως με την ανοικοδόμηση της χώρας και την οικονομική ανάπτυξη, παρά με το «βάθεμα και το πλάτεμα» των δημοκρατικών θεσμών και την εξάλειψη των μνημών του Εμφυλίου.

Το πραξικόπημα, «Επανάσταση» για τους θιασώτες του, εκδηλώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 21ης Απριλίου.

Λίγες ώρες πριν, είχε ολοκληρωθεί η συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου και τα μέλη του αποχώρησαν για τα σπίτια τους, χωρίς να έχουν ιδέα για το τι θα επακολουθούσε. Ανάμεσά τους και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Παναγιώτης Παπαληγούρας.

Η τριάδα των Παπαδόπουλου, Παττακού και Μακαρέζου, μπορεί να ήταν άσοι στη συνωμοσία, αλλά εκμεταλλεύτηκαν τον βαθύ ύπνο των δημοκρατικών κυβερνήσεων και φρόντισαν να τοποθετήσουν στις πιο νευραλγικές θέσεις του στρατεύματος ανθρώπους μυημένους στα σχέδιά τους.

Τους βοήθησε, επίσης, το γεγονός ότι μέσα στην Αθήνα υπήρχαν μεγάλες μάχιμες μονάδες, όπως το Κέντρο Εκπαιδεύσεως Τεθωρακισμένων, που βρισκόταν στη σημερινή Πολυτεχνειούπολη, με διοικητή τον ταξίαρχο Παττακό.

21 Απριλίου 1967: 
Τα τανκς της χούντας στους δρόμους της Αθήνας

Από εκεί βγήκαν τα πρώτα τανκς στις 2 τα ξημερώματα, για να καταλάβουν όλα τα στρατηγικά σημεία της πρωτεύουσας (Βουλή, Υπουργεία, ΕΙΡ, ΟΤΕ, Ανάκτορα).

Την ίδια ώρα, ο συνταγματάρχης Ιωάννης Λαδάς εξαπέλυε πιστές στο κίνημα δυνάμεις για να συλλάβουν το σύνολο της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Οι πραξικοπηματίες έβαλαν σε εφαρμογή το ΝΑΤΟικό σχέδιο «Προμηθεύς», για την αντιμετώπιση του κομμουνιστικού κινδύνου, με αποτέλεσμα να κινηθούν όλες οι στρατιωτικές μονάδες της Αττικής.

Μεγάλη ήταν η συμβολή του διοικητή της Σχολής Ευελπίδων, Δημήτρη Ιωαννίδη, ο οποίος κινητοποίησε το τάγμα της σχολής και τη Στρατιωτική Αστυνομία (ΕΣΑ).

Μία από τις πρώτες ενέργειες των συνωμοτών ήταν να συλλάβουν τον αρχηγό του ΓΕΣ αντιστράτηγο Σπαντιδάκη και να τον αντικαταστήσουν με τον ομοιόβαθμό του Οδυσσέα Αγγελή, που ήταν μυημένος στο κίνημα.

Ο νέος αρχηγός του Στρατού έδωσε εντολή σε όλους του μεγάλους στρατιωτικούς σχηματισμούς να εφαρμόσουν το σχέδιο «Προμηθεύς» κι έτσι να εξασφαλισθεί η υπακοή του στρατεύματος σε όλη τη χώρα.

Η μοναδική ενέργεια για να αντιμετωπιστεί εγκαίρως το πραξικόπημα έγινε από την πλευρά του Υπουργού Δημόσιας Τάξης, Γεωργίου Ράλλη, ο οποίος προσπάθησε να επικοινωνήσει με τον ταξίαρχο Ορέστη Βιδάλη για να κινητοποιήσει το Γ' Σώμα Στρατού στη Θεσσαλονίκη.

Δεν πρόλαβε, αφού το σχέδιο «Προμηθεύς» είχε ήδη τεθεί σε εφαρμογή, με αποτέλεσμα ο ταξίαρχος Βιδάλης να μην λάβει ποτέ το σήμα του Γεωργίου Ράλλη.

Ο αιφνιδιασμός ήταν πλήρης και στις 3:30 τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου το στρατιωτικό κίνημα είχε επικρατήσει και μάλιστα αναίμακτα.

Νωρίς το πρωί, το ραδιόφωνο ΕΙΡ έπαιζε εμβατήρια και δημοτικά άσματα και οι αγουροξυπνημένοι Έλληνες άκουγαν τα πρώτα «Αποφασίζομεν και Διατάζομεν» των δικτατόρων, που ήταν η απαγόρευση των συγκεντρώσεων άνω των τριών ατόμων.

Με συντακτική πράξη κατά τη διάρκεια της ημέρας ανεστάλησαν οι διατάξεις του Συντάγματος και ματαιώθηκαν οι εκλογές της 28ης Μαΐου 1967.

Αιφνιδιασμένοι από τις εξελίξεις φαίνεται να ήταν και οι Αμερικανοί, που δεν περίμεναν την κίνηση του Παπαδόπουλου.

Τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Αθήνα Φίλιπ Τάλμποτ ξύπνησε ο ανιψιός του πρωθυπουργού Κανελλόπουλου, Διονύσης Λιβανός, και του ανακοίνωσε την είδηση.

Όταν μετά από λίγες μέρες ο Τάλμποτ είπε στο σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα, Τζακ Μέρι, ότι το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου ήταν ο βιασμός της Ελληνικής Δημοκρατίας, αυτός του απάντησε κυνικά: «Μα, πως είναι δυνατόν να βιάσεις μία πόρνη;..»

H ορκωμοσία της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Κόλλια

Μόνο δύο πρωινές εφημερίδες πρόλαβαν να περιλάβουν στην ύλη τους την εκδήλωση του πραξικοπήματος. Η «Καθημερινή» στην πρώτη της σελίδα είχε ένα μονόστηλο με τίτλο «Την 2αν πρωινήν εξερράγη στρατιωτικόν κίνημα.

Συνελήφθησαν πολιτικοί άνδρες», ενώ η «Αυγή» πάνω από τον τίτλο της έγραφε: «Ασυνήθιστες κινήσεις στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων. Συνελήφθησαν από στρατιωτικούς της ΕΣΑ οι Μανώλης Γλέζος, Λεωνίδας Κύρκος, Ανδρέας Παπανδρέου».

Στις 7 το πρωί, η ηγεσία των πραξικοπηματιών επισκέφθηκε στα Ανάκτορα του Τατοΐου τον βασιλέα Κωνσταντίνο και του ζήτησε να ορκίσει την κυβέρνησή τους.

Ο βασιλιάς, παρά την προτροπή του συλληφθέντα πρωθυπουργού Παναγιώτη Κανελλόπουλου να αντισταθεί, συμβιβάστηκε μαζί τους με τη σαθρή δικαιολογία «για να μην χυθεί αίμα ελληνικό» και αργά το απόγευμα όρκισε την κυβέρνηση, με πρωθυπουργό τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνο Κόλλια.

Επρόκειτο βέβαια για πρωθυπουργό - μαριονέτα, αφού τα νήματα κινούσε ο ισχυρός άνδρας του κινήματος, συνταγματάρχης Γεώργιος Παπαδόπουλος.

Ο αρχηγός του ΓΕΣ Γρηγόριος Σπαντιδάκης, άνθρωπος του βασιλιά, όπως και ο Κόλλιας, προσχώρησε στους κινηματίες και ανέλαβε Υπουργός Εθνικής Άμυνας. Την ίδια μέρα άρχισαν και οι συλλήψεις απλών πολιτών, ενώ είχαμε και τα πρώτα θύματα.

Τα όργανα της Χούντας δολοφονούν στον Ιππόδρομο, που είχε μετατραπεί σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, το στέλεχος της ΕΔΑ Παναγιώτη Ελή, ενώ ένας στρατιώτης πυροβολεί τη νεαρή Αθηναία Μαρία Καλαυρά, γιατί δεν υπάκουσε στις διαταγές του.

Δέκα ημέρες αργότερα, η Χούντα ανακοίνωσε ότι οι συλληφθέντες ανέρχονταν σε 6.509 άτομα, στη συντριπτική τους πλειονότητα αριστερών πεποιθήσεων.

Η Ελλάδα από την 21η Απριλίου 1967 μπήκε στο «γύψο», κατά την έκφραση του Παπαδόπουλου, για 7 χρόνια, 3 μήνες και 3 μέρες.

Η Φασιστική Δικτατορία κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος στις 23 Ιουλίου 1974, μετά το εγκληματικό πραξικόπημα στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή στη Μεγαλόνησο.

Η κατάργηση των στοιχειωδών ελευθεριών, οι φυλακές, οι εξορίες και τα βασανιστήρια, οι δολοφονίες των αντιπάλων του καθεστώτος, ο πνευματικός και πολιτιστικός μεσαίωνας, αλλά και η Κυπριακή τραγωδία, καταγράφουν τη φασιστική Χούντα των Συνταγματαρχών ως μία από τις μελανότερες στιγμές της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας.

ΠΗΓΗ: www.sansimera.gr

 

 

Τα οικονομικά εγκλήματα και τα σκάνδαλα της Χούντας

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Τα ακροδεξιά παραμύθια λένε πολλά για το “οικονομικό θαύμα” της χούντας αποσιωπώντας τα σκάνδαλα, από το “Τάμα του Έθνους” μέχρι τα “μαύρα κρέατα” από τη Ροδεσία....

του Βαγγέλη Δεληπέτρου
https://www.e-prologos.gr/

Είναι παράδοξο, καθώς δεν στηρίζεται σε στοιχεία και δεν συγκροτεί ένα πειστικό ακροδεξιό αφήγημα, αλλά η αλήθεια είναι ότι εξακολουθούν -προφανώς λόγω της μεγάλης και παρατεταμένης πολλαπλής κρίσης- να υπάρχουν άνθρωποι, που αναμασούν τα φληναφήματα για το “οικονομικό θαύμα” της επταετίας.

Βέβαια, εδώ και δεκαετίες ακόμα και οι συστημικοί οικονομολόγοι έχουν χωρίσει την ήρα από το στάρι υπογραμμίζοντας όπως ο Ξενοφών Ζολώτας ότι “η οικονομική πολιτική της δικτατορίας ήταν πολιτική οικονομικής μεγεθύνσεως και όχι οικονομικής αναπτύξεως” και έχουν βάλει τα πράγματα στη θέση τους ξεκαθαρίζοντας όπως ο Γιάγκος Πεσματζόγλου ότι “η αντιμετώπιση της φτώχειας εξαντλήθηκε στη διαγραφή των αγροτικών χρεών”, αλλά οι ακροδεξιοί παπαγάλοι επιμένουν επιβεβαιώνοντας την αρχαία ρήση “εκ στόματος κόρακος κρα εξελεύσεται”.

Γιατί όσοι αναφέρονται στην περιβόητη διαγραφή χρεών των αγροτών από τους πραξικοπηματίες, που προσπαθούσαν να αποκτήσουν λαϊκό έρεισμα και να περιορίσουν τις αντιδράσεις κατά της δικτατορίας, “ξεχνούν”, επειδή έτσι τους βολεύει, ότι στη χουντική επταετία αποδιοργανώθηκε η αγροτική παραγωγή και έπεσε το κατά κεφαλήν αγροτικό εισόδημα, κάτι που οδήγησε στον εκπατρισμό εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων, γεγονός που είχε ως συνέπεια την αναζήτηση από τη χούντα φτηνού εργατικού δυναμικού στην Αφρική και την άνευ προηγουμένου εισαγωγή αγροτικών προϊόντων.

Άλλωστε η μετανάστευση περίπου μισού εκατομμυρίου Ελλήνων πολιτών την πενταετία 1968-1972 ήταν αυτή που “επέτρεψε” την μείωση της ανεργίας για την οποία κόμπαζαν οι χουντικοί εξοβελίζοντας κάθε άλλο παράγοντα από την συζήτηση. Ας θυμηθούμε μερικούς από αυτούς:

1) Το δημόσιο χρέος υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας τα 87,5 δισεκατομμύρια δραχμές στις αρχές του 1973 ενώ ήταν 37,8 δισεκατομμύρια τον Δεκέμβριο του 1967

2) Το εμπορικό έλλειμμα την αντίστοιχη περίοδο πενταπλασιάστηκε.

3) Η αγροτική οικονομία αναπτύχτηκε μόλις 1,8% την επταετία, ενώ το 1968 το καθεστώς είχε προβλέψει ανάπτυξη 5,2% με χρονικό ορίζοντα πενταετίας, ενώ οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων μειώθηκαν κατά 25%.

4)  Ο πληθωρισμός κάλπαζε, παρ’ ότι όλη την δεκαετία του ’60 η χώρα μας είχε το χαμηλότερο ποσοστό πληθωρισμού από όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ. Χάρη στην χούντα και το οικονομικό της “θαύμα”, ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε 15,3% από το 1972 στο 1973 και κατά 37,8% την επόμενη χρονιά, και μάλιστα στα είδη πρώτης ανάγκης και την υγεία. Σε αυτό το πλαίσιο το “θαύμα” ήταν ότι οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν μόνο κατά 4%!

5)  Οι φόροι που βάρυναν τα νοικοκυριά έφταναν το 91% του συνόλου των φορλογικών εσόδων του καθεστώτος, ενώ οι φόροι των επιχειρήσεων μειώνονταν και η “δικαιότερη κατανομή” που επαγγέλθηκαν οι πραξικοπηματίες αποδείχτηκε αφόρητη επιβάρυνση των απλών εργαζομένων.

6) Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών οκταπλασιάστηκε μεταξύ 1967 και 1972: το ισοζύγιο πληρωμών που εμφάνιζε μέσο πλεόνασμα 14,6 εκατ. δολαρίων την περίοδο 1960-1966 βρέθηκε την επταετία να εμφανίζει μέσο έλλειμμα ύψους 117 εκατομμυρίων δολαρίων.

7) Οι δαπάνες για την εκπαίδευση όπως θα ανέμενε κάθε αμερόληπτος παρατηρητής μειώθηκαν από 11,6% σε 10% του συνόλου των κρατικών δαπανών όπου βέβαια πολλαπλασιάστηκαν οι δαπάνες για την “άμυνα” και την “δημόσια ασφάλεια” και ιδίως την δεύτερη καθώς όσοι έζησαν την μεταπολίτευση θυμούνται τα χουντικά ρεζιλίκια της επιστράτευσης, με τα κιβώτια που αντί για οπλισμό περιείχαν… πέτρες!

8)  Οι κοινωνικές δαπάνες, ως ποσοστό του ΑΕΠ, στην αρχή της χουντικής επταετίας αυξήθηκαν, κάτι που οι νεοφασίστες νοσταλγοί των Απριλιανών συχνά μνημονεύουν. Αυτό που λησμονούν όμως επιτηδείως είναι ότι, στη συνέχεια, οι χουντικοί περιόριζαν κάθε χρόνο τις κοινωνικές δαπάνες, με αποτέλεσμα το 1974 το ποσοστό των κοινωνικών δαπανών στο ΑΕΠ να έχει συρρικνωθεί στα επίπεδα του… 1965.

Το περίγραμμα της κατάστασης άλλωστε το έχει δώσει με πολύ λακωνικό τρόπο ο Σπύρος Μαρκεζίνης που υπήρξε “πρωθυπουργός” με εντολή του Παπαδόπουλου για… 47 ημέρες, καθώς μετά την Εξέγερση του Πολυτεχνείου τα ηνία της χούντας ανέλαβε η ομάδα Ιωαννίδη:

“Η οικονομική κατάστασις έβαινε σταθερώς επιδεινούμενη… Η προσπάθεια αστυνομικής καθηλώσεως των τιμών οδήγησε εις πλήρη εξάρθρωσιν της αγοράς”.

● Η φασιστική - Χουντική “δημιουργική λογιστική”

Στην προσπάθεια της χούντας να κρατηθεί χαμηλά ο εξωτερικός δανεισμός υπερτετραπλασιάστηκε ο εσωτερικός, τόσο με την έκδοση ομολόγων όσο και με… δημιουργικές πατέντες στα δημοσιονομικά.

Έτσι, για να μπορούν να γίνονται τα τεχνικά έργα, για τα οποία οι πρωτεργάτες της χούντας είχαν άμεσο ενδιαφέρον, όπως ο Παττακός με το μυστρί και τον γαμπρό που χωνόταν σε όλα, οι εργοληπτικές εταιρείες έπαιρναν δάνεια από τράπεζες του εξωτερικού με την εγγύηση βέβαια του ελληνικού Δημοσίου.

Στη συνέχεια το βάρος των δανείων περνούσε μεν στο κράτος αλλά με την τριγωνική διαδρομή Τράπεζες – Εργολήπτες – Κράτος ο χαρακτήρας του δανεισμού “άλλαζε” και το χρέος χρακτηριζόταν “εσωτερικό”.

● Το μεγάλο “τάμα”: Για να γεμίσουν τις τσέπες τους

Μπορεί οι κάθε λογής Μιχαλολιάκοι να ισχυρίζονται ότι οι δικτάτορες ήταν… άμεμπτοι και ότι την επταετία της στρατιωτικής χούντας (1967-1974) η οικονομία πήγαινε από επιτυχία σε επιτυχία αλλά τα στοιχεία δεν δείχνουν να υπάρχει έστω και ίχνος αληθείας σε αυτούς τους ισχυρισμούς. Αντίθετα τα πάντα οδηγούν με ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι οι συνταγματάρχες, οι συγγενείς και οι φίλοι τους έφαγαν ποικιλοτρόπως με χρυσά κουτάλια.

Εν αρχή βέβαια, τουλάχιστον σε αυτά που έβλεπαν οι πολλοί, ήταν το περίφημο “Τάμα του Έθνους”: η “υπόσχεση” που έδωσαν τα μέλη της Δ’ Εθνοσυνέλευσης που πραγματοποιήθηκε το… 1829 στο Άργος για την ανέγερση ναού του Σωτήρος και την οποία θυμήθηκε ο επικεφαλής της Χούντας Γεώργιος Παπαδόπουλος σχεδόν 90 χρόνια μετά, το 1968.

Ο μεγαλοπρεπής ναός που οραματίστηκαν οι δικτάτορες να στηθεί στα Τουρκοβούνια ώστε να αποτελέσει “το τρίτο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα των Αθηνών μετά τον κλασικό Παρθενώνα και τον βυζαντινό Λυκαβηττό” μπορεί να μην χτίστηκε ποτέ αλλά το χρυσοφόρο για ορισμένους σχέδιο μπήκε για τα καλά μπροστά.

Φτιάχτηκε Ανώτατη Επιτροπή για την υλοποίηση του σχεδίου, με πρόεδρο τον ίδιο τον Παπαδόπουλο και τη συμμετοχή των άλλων δύο της χουντικής τριανδρίας, του Παττακού και του Μακαρέζου, αλλά και του χουντικού αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου, δημιουργήθηκε Γνωμοδοτικό Συμβούλιο στο οποίο συμμετείχαν προθύμως ένα σωρό μεγαλόσχημοι παράγοντες, ακαδημαϊκοί και πρυτάνεις, και άρχισε η συγκέντρωση χρημάτων.

Το “Τάμα” μπορεί να διαφημιζόταν, χρήματα μπορεί να συγκεντρώνονταν αλλά τα χρόνια περνούσαν και το “έργο’ στα… μακέτα καθώς ποτέ δεν μπήκε ούτε ένα τούβλο, έστω για τα μάτια του κόσμου που δικαιολογημένα “ψιθύριζε” για το μεγάλο φαγοπότι των αθεόφοβων. Όταν λοιπόν, οι ενδοχουντικές αντιθέσεις, τον Ιανουάριο του 1974 υποχρέωσαν τους υπεύθυνους του “Ειδικού Ταμείου” σε απολογισμό δεν ήταν πολλοί αυτοί που εξεπλάγησαν.

Τα στοιχεία επιβεβαίωσαν αυτό που ο κόσμος είχε τούμπανο και οι εμπλεκόμενοι… κρυφό καμάρι: Από τα 453,3 εκατομμύρια δραχμές που είχαν συγκεντρωθεί, από εισφορές κυρίως κρατικών φορέων αλλά και ιδιωτικών, “επιχορηγήσεις” από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά και… δάνεια, στο Ταμείο υπήρχαν μόνο 47,3 εκατ. Τα υπόλοιπα 406 εκατ. είχαν “ταξιδέψει” σε άλλη γη και άλλα μέρη! Και βέβαια ουδείς ποτέ τιμωρήθηκε για αυτές τις λοβιτούρες.

● “Αμάρτησαν” για τους συγγενείς τους!

Όταν ήταν να στοχοποιήσουν τους πολιτικούς οι χουντικοί είχαν εύκολα τα λόγια, δεν φείδονταν χαρακτηρισμών για την “φαυλοκρατία”, τα ρουσφέτια και τον νεποτισμό, την οικογενειοκρατία. Όταν βέβαια ο λόγος ερχόταν στα δικά τους, τους γαμπρούς, τα αδέλφια, τα ξαδέλφια και τυος λοιπούς συγγενείς οι συνταγματάρχες γίνονταν φειδωλοί και έκρυβαν λόγια. Αλλά μερικά γεγονότα δεν μπορούν να κρυφτούν.

Όπως φαίνεται λοιπόν, τα στελέχη της χούντας που κοίταζαν με μισό μάτι όλους τους άλλους, αλλά και -μεταξύ τους- ο ένας παρακολουθούσε τις κινήσεις του άλλου για να προστατεύσουν εξουσίες και “προνόμια”, ένιωθαν εμπιστοσύνη μόνο εν μέσω ημετέρων.!

Αρχίζοντας από τον Παπαδόπουλο και καταλήγοντας στον Λαδά, οι “αδιάφθοροι” φαίνεται ότι έκτός από το ¨Τάμα του Έθνους” είχαν και το τάμα της… οικογένειας, οπότε πολύ “φυσιολογικά” διόριζαν παντού φίλους, γνωστούς και συγγενείς, για να μένουν οι θέσεις και το χρήμα στο σόι!

Ο επικεφαλής της Χούντας για παράδειγμα, στήριξε την καριέρα του αδελφού του Κωνσταντίνου Παπαδόπουλου διορίζοντάς τον στρατιωτικό ακόλουθο για αρχή και στη συνέχεια γενικό γραμματέα του κορυφαίου υπουργείου Προεδρίας, Περιφερειακό Διοικητή Αττικής αλλά και Υπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ ώστε να αξιοποιηθούν όλα τα ταλέντα του.

Ο άλλος αδελφός του δικτάτορα ο Χαράλαμπος ήταν πιο απλός άνθρωπος τις… ημέρες, οπότε απλώς πήρε κάποιες προαγωγές για να καταλήξει Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως φυλώντας τα νώτα του αδελφού του. Τις… νύχτες όμως έπαιρνε κι αυτός τα πάνω του και κόλλαγε “ένσημα” σε διάφορα νυχτερινά κέντρα αποκτώντας το προσωνύμιο “μπον φιλέ”!

Αλλά και ο Παττακός ήταν άνθρωπος της οικογένειας. Ως γνωστόν μάλιστα, αυτός είχε αδυναμία στα έργα, για αυτό και έγινε διάσημος για το… μυστρί του, καθώς ό,τι και να εγκαινίαζε έβρισκε την ευκαιρία να το βγάλει στη μόστρα και να τοποθετήσει ένα δυο τούβλα για να τον πάρουν οι κάμερες της εποχής, ώστε να πρωταγωνιστήσει στα “Επίκαιρα” προπαγανδιστικά φιλμάκια που προβάλλονταν πριν από την ταινία στους κινηματογράφους. Αυτός κανόνισε να αναλάβει ο γαμπρός του Ανδρέας Μεϊντάσης διάφορες μελέτες και τεχνικά έργα (τι άλλο;) κυρίως στον Δήμο Αθηναίων, όπως την κατασκευή του υπόγειου γκαράζ στην Πλατεία Κλαυθμώνος.

Και είναι ενδεικτικό της σημασίας που έχουν οι… συγγένειες ειδικά με χουντικούς αξιωματικούς που δεν σήκωναν μύγα στο σπαθί τους, ότι ο Μεϊντάσης για μια τεχνική μελέτη “αξιοποίησης δημοτικού ακινήτου” πληρώθηκε το ποσόν του 1.109.000 δραχμών. Ναι, τόσα ακριβώς: ένα ζεστό εκατομμυριάκι και εκατό χιλιαρικάκια για να… μελετήσει ο γαμπρός του Παττακού πώς θα “αξιοποιηθεί” το ακίνητο.

Καλός αδελφός ήταν και ο Νικόλαος Μακαρέζος που προφανώς ανάλογα με τα… έργα, διόριζε τον κουνιάδο του Αλ. Ματθαίου, πότε υπουργό Γεωργίας και πότε Βορείου Ελλάδος και καλός… ξάδελφος ο Ιωαν. Λαδάς που εξυπηρέτησε πολλούς συγγενείς του , διορίζοντας άλλον στην ΑΣΔΕΝ για να κρατάει τα μπόσικα και άλλον γενικό γραμματέα του υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών, προφανώς γιατί και τότε γινόταν πάρτι με τα φάρμακα και τα εμβόλια και τα παραϊατρικά υλικά.

● Οι μίζες έπεφταν σαν το χαλάζι

Ο οικονομικός εγκέφαλος της χούντας Ν. Μακαρέζος το 1969, με τυμπανοκρουσίες και πανηγυρικούς, υπέγραψε σύμβαση για την κατασκευή της Εγνατίας Οδού! Καθώς γνωρίζουμε ότι η (πραγματική) κατασκευή της οδού άρχισε το 1994 και ολοκληρώθηκε το 2009 με τμήματά της να παραδίδονται μέχρι και το 2014, όλοι μπορούμε να καταλάβουμε τι σήμαινε το “έργο” που συμφωνήθηκε από την χούντα και ποιοι πραγματικά ωφελήθηκαν.

Άλλωστε οι αριθμοί, κυριολεκτικά, μιλούν! Ο Αμερικανός “ενδιάμεσος” Ρόμπερτ Μακντόναλντ πήρε την δουλειά και άρχισε να κερδίζει πριν ακόμα δείξει έστω μία μακέτα: Του αναγνωρίζονταν έξοδα (και όχι φραγκοδίφραγκα!) ενώ αυτός αναζητούσε -έχοντας την εγγυήση της χούντας- δάνεια για την υλοποίηση του έργου που είχε κοστολογηθεί στα 150 εκατομμύρια δολάρια από τα οποία τα 50 εκ. θα τα έβαζε το ελληνικό κράτος.

Κανείς δεν γνωρίζει εάν ο Μακντόναλντ αναζήτησε όντως δάνεια ή απλώς ροκάνισε τον χρόνο συσσωρεύοντας… έξοδα. Το βέβαιο είναι ότι η Εγνατία δεν κατασκευάστηκε και ο Μακντόναλντ αποχώρησε ενθυλακώνοντας όμως μια προκαταβολή 4,5 εκατομμυρίων δολαρίων έναντι της αμοιβής του και περίπου 33 εκατομμύρια δραχμές σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου έναντι των εξόδων του.

Δεν ήταν ο μόνος! Είχαν προηγηθεί οι “επενδυτές” μιας άλλης αμερικανικής εταιρείας, της Litton Industries , στους οποίους, μόλις 24 ημέρες μετά από το πραξικόπημα, στις 15 Μαΐου 1967, το ελληνικό δημόσιο ανέθεσε την… “οργάνωσιν και διεκπεραίωσιν της οικονομικής αναπτύξεως” στην Κρήτη και την Δυτική Πελοπόννησο.

Η Litton πήρε 1,2 εκατ. δολάρια προκαταβολή για να βρει αυτούς που θα… επένδυαν 840 εκατ. δολάρια τα προσεχή 12 χρόνια. Το κέρδος της συμφωνήθηκε στο 11% των όποιων… εξόδων της, ενώ θα έπαιρνε και προμήθεια 2% επί της αξίας όποιας επένδυσης γινόταν. Όπως ήταν λογικό και αναμενόμενο οι υπεύθυνοι της αμερικανικής εταιρείας κάθισαν αναπαυτικά στις πολυθρόνες τους και έβλεπαν τον καιρό να περνάει έχοντας βέβαια φροντίσει να αυγαταίνουν τα “έξοδα” της πολύ κουραστικής και ιδιαίτερα δαπανηρής αναζήτησης επενδυτών.

Δυόμισι χρόνια μετά, και επειδή η μπίζνα προφανώς είχε παρατραβήξει και αυτοί που δεν είχαν διάφορο τσινούσαν, η χούντα -προς δόξαν του… αδιάφθορου των μελών της- σταμάτησε το “έργο” αφού βέβαια εκπλήρωσε όλες τις συμβατικές υποχρεώσεις του Δημοσίου καταβάλλοντας το 11% των εξόδων που παρουσίασε η Litton.

Ούτε αυτοί ήταν οι μόνοι! Ένας άλλος επιχειρηματίας, που είχε πολύ στενές παρτίδες με τους χουντικούς, ο Ελληνοαμερικανός Τομ Πάπας έστηνε τις δικές του επιχειρήσεις: διυλιστήριο της ESSO στη Θεσσαλονίκη και εργοστάσιο εμφιάλωσης. Για να πάρει την σχετική άδεια, το 1968, είχε αναλάβει την αντισταθμιστική υποχρέωση να στήσει έξι αγροτοβιομηχανικές μονάδες σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Καθώς όμως η δουλειά του είχε γίνει, ο Ελληνοαμερικανός υποστηρικτής της “πατρίδας και της οικογένειας” δεν είχε καμιά όρεξη να τηρήσει τις υποχρεώσεις του. Τι πιο εύκολο από το απευθυνθεί (και αυτός!) στους χουντικούς φίλους του και να ζητήσει την βοήθειά τους: Το 1972, η χούντα αποφάσισε και διέταξε την “απαλλαγή” του. Ο Τομ Πάπας μπορούσε να συνεχίσει να κερδίζει χωρίς να καταβάλει ούτε μία δραχμή για αντισταθμιστικά.

Είναι δυνατόν όλα αυτά να έγιναν επειδή απλώς κάποιοι ήταν αδαείς και… οικονομικά αστοιχείωτοι; Κομμάτι δύσκολο. Αντίθετα, όλα αυτά μάλλον μυρίζουν πολύ καλή οικονομική “οργάνωση”. ‘Αλλωστε, επιχειρηματίες σαν τον Τομ Πάπας και πραξικοπηματίες σαν τους χουντικούς συνδέονται με ποικίλους δεσμούς ώστε τίποτε από αυτά που συμφωνούν να μην είναι τυχαίο.

Ο Πάπας λόγου χάριν ήταν ο “γεφυροποιός” μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, της γνωστής και μη εξαιρετέας για τις σχέσεις της με το πραξικόπημα στην Ελλάδα, CIA και των χουντικών που είχαν “στενούς δεσμούς” με την ΚΥΠ αλλά και με την αμερικανική οργάνωση. Ο Τομ Πάπας λοιπόν μεσολάβησε για την οικονομική ενίσχυση της ΚΥΠ από την CIA. Στη συνέχεια, ο τότε διοικητής της ΚΥΠ Ρουφογάλης κατ’ εντολή Παπαδόπουλου κανόνισε τμήμα αυτών των κονδυλίων να “επιστραφεί” στις ΗΠΑ, ως “ελληνική” συνεισφορά στην προεκλογική εκστρατεία του Νίξον που δεν ήταν βέβαια δυνατόν να χρηματοδοτηθεί απευθείας από τη CIA!

Τώρα, εάν σε αυτές τις δαιδαλώδεις και σκοτεινές διαδρομές κάποια κονδύλια ξέμειναν σε ορισμένες “τσέπες”, το γεγονός θα πρέπει να θεωρηθεί… φυσιολογικό, μια ακόμα παράπλευρη απώλεια από αυτές που συμβαίνουν και στις μέρες μας, με τους φύλαρχους της Λιβύης, τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και τους συμμορίτες του ISIS.

● Το ‘να χέρι νίβει τ’ άλλο και τα δυο το πρόσωπο

Οι διάφοροι νοσταλγοί της επταετίας, χρυσαυγίτες, βασιλοχουντικοί και λοιποί παρεπιδημούντες στη σκοτεινή νεοφασιστική πλευρά του υποκόσμου, συχνά ισχυρίζονται ότι οι πραξικοπηματίες είχαν “καθαρά χέρια”.

Ας προσπεράσουμε το γεγονός ότι ο αρχιπραξικοπηματίας Ιωάννης Λαδάς που διεκδίκησε αυτήν την… καθαρότητα για τον εαυτό του “έδειξε” σαφώς ως βρώμικα τα χέρια των… συναγωνιστών του, ας αφήσουμε για αργότερα την εμπλοκή του “καθαρού” Λαδά στα χαριστικά δάνεια σε ημέτερους και ας μείνουμε σε αυτό που περιγράφουν οι νόμοι και οι αποφάσεις των χουντικών για πάρτη τους!

Μια από τις πρώτες αποφάσεις των “αδιάφθορων” που έκαναν το πραξικόπημα για να ανατρέψουν την “φαυλοκρατία”, να αποτρέψουν την “οχλοκρατία” και να αποσοβήσουν τον “κομμουνιστικό κίνδυνο” ήταν να πολλαπλασιάσουν αυτά που έμπαιναν στις τσέπες τους: ο μισθός του πρωθυπουργού διπλασιάστηκε (από 23.600 σε 45.000 δρχ), των υπουργών και υφυπουργών αυξήθηκε από 22.400 σε 35.000 δρχ, ενώ -για πρώτη φορά- θεσπίστηκαν ημερήσιες αποζημιώσεις «εκτός έδρας» 1.000 και 850 δρχ αντίστοιχα, κάτι που εξηγεί τις συνεχείς περιοδείες των χουντικών για να… αφουγκραστούν τον παλμό του λαού.

Οι πραξικοπηματίες πάντως ήταν σε όλα… παραδοσιακοί. Μπορεί να αύξησαν τους μισθούς τους, μπορεί να είχαν τα “τυχερά” τους (“φρέσκα ψάρια από τα νησιά και το καλύτερο χαβιάρι της Περσίας”, όπως ανέφερε σε βιβλίο της η Ντέλλα Ρουφογάλη, σύζυγος του τότε αρχηγού της ΚΥΠ), μπορεί χάρη στις “υπηρεσίες τους στο έθνος” να γνώριζαν διευκολύνσεις, όπως ο Παπαδόπουλος που ζούσε σε βίλες παραχωρημένες από “γνωστή οικογένεια εφοπλιστών” στο Ψυχικό ή από τον Ωνάση στο Λαγονήσι, αλλά ήθελαν να έχουν και ένα δικό “κεραμίδι”.

Με ειδική ρύθμιση λοιπόν, το 1970, φρόντισαν την «τακτοποίηση» και αυτού του θέματος που μόνο αυτούς αφορούσε, θεσμοθετώντας την στεγαστική αποκατάσταση «αξιωματικών διαδραματισάντων εξέχοντα ρόλον» στο πραξικόπημα.

Και επειδή των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν σχεδίαζαν να θεσμοθετήσουν και την ασυλία τους, αλλά δεν πρόκαμαν καθώς η εξέγερση του Πολυτεχνείου τίναξε στον αέρα την “φιλελευθεροποίηση” που σχεδίαζε ο Παπαδόπουλος δια του Μαρκεζίνη και οι σχετικές διατάξεις κατέληξαν στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας.

● Χαριστικές ρυθμίσεις, θαλασσοδάνεια και “μαύρα κρέατα”

Οι χουντικοί φρόντιζαν ιδιαιτέρως αυτούς που ανέπτυσσαν “ειδικές σχέσεις” μαζί τους. Έτσι, έσπευσαν να νομοθετήσουν την απαλλαγή από δασμούς στη ναυτιλία, την βιομηχανία, σε εμπορικά και τουριστικά εγχειρήματα “ιδίως αυτά που ελέγχονταν από ξένες επιχειρήσεις”, όπως σημειώνει ο Βασίλης Καφίρης στη μελέτη του “Η ελληνική οικονομία κατά τη διάρκεια της δικτατορίας”.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, “τα φορολογικά έσοδα από τις ναυτιλιακές εταιρείες μειώθηκαν από 109 εκατομμύρια το 1968 σε 29 εκατομμύρια το 1972, περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός στόλος αυξήθηκε κατά 16,7 εκατομμύρια τόνους”. Με αυτά τα δεδομένα δεν είναι διόλου περίεργο ότι οι εφοπλιστές τίμησαν τον Γεώργιο Παπαδόπουλο που τόσο τους “τίμησε”, ανακηρύσσοντάς τον, το 1972, “ισόβιο πρόεδρο” τους!

Οι “επενδύσεις” πάντως χρειάζονται κατάλληλο “επενδυτικό περιβάλλον” και “τραπεζική στήριξη”. Οι πρωτοκλασάτοι της χούντας τα γνώριζαν αυτά απέξω κι ανακατωτά και φρόντισαν από την πρώτη στιγμή που ανέλαβαν να δανειοδοτούνται και να φορολογούνται “όπως έπρεπε” αυτοί που… έπρεπε. Έτσι, στα 1971, “οι φοροπαλλαγές των 464 μεγαλύτερων επιχειρήσεων ήταν τρεις φορές υψηλότερες από τους φόρους που είχαν καταβάλει”.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι, ενώ οι χουντικοί ισχυρίζονταν ότι κατάφεραν να μοιράσουν καλύτερα τα φορολογικά βάρη σε σχέση με ό,τι ίσχυε πριν το 1967, το 55% των φορολογικών εσόδων του κράτους προερχόταν από έμμεσους φόρους, που πάντοτε πλήττουν τους ασθενέστερους, και το 36% από την φορολόγηση των νοικοκυριών.

Οι χουντικοί διέπρεψαν και στα θαλασσοδάνεια που δίνονταν κυριολεκτικά με ονοματεπώνυμο! Πρώτος και καλύτερος μάλιστα στις επιλεκτικές δανειδοτήσεις ήταν ο Ι. Λαδάς, ο χουντικός αστέρας που διατεινόταν ότι “αυτός έχει καθαρά χέρια”.

Μάλιστα, σε έγγραφα της ΚΥΠ που δημοσιοποιήθηκαν μετά από την μεταπολίτευση του 1974, αναφέρονταν χορηγήσεις δανείων περί το 1,5 δισεκατομμύριο δραχμές και δάνεια “υπό έγκρισιν” αντίστοιχου ύψους, ενώ πλάι στα ποσά και τους δικαιούχους αναφερόταν ο “παράγοντας” που “υποστήριζε” την δανειοδότηση.

Σε τέτοιες συνθήκες κανείς δεν παραξενεύτηκε όταν, λόγω των ενδοχουντικών αντιθέσεων, βρέθηκε στο εδώλιο ο Μπαλόπουλος, ένας χουντικός στρατιωτικός που είχε τοποθετηθεί υφυπουργός Εμπορίου, κατηγορούμενος για δωροληψία “κατά συρροήν” καθώς, κατά το κοινώς λεγόμενον, τα έπιανε από μεγαλέμπορους της Ροδεσίας για να σπρώχνει στην αγορά τα δικά τους κρέατα.

Ενδεικτικό των διασυνδέσεων του Μπαλόπουλου και της λειτουργίας της χούντας ως συμμορίας είναι διαταγή του Παττακού που αναγνώστηκε στο δικαστήριο και με την οποία απαγορευόταν η διάθεση… ντόπιου κρέατος για να απορροφηθούν τα εισαγόμενα που είχαν αρχίσει να “μαυρίζουν” και να “μυρίζουν”.

Ο Μπαλόπουλος καταδικάστηκε τελικά σε κάθειρξη τρεισήμισι ετών για τα σάπια κρέατα και βρέθηκε στον Κορυδαλλό, πριν καταδικαστεί σε ισόβια ως ένας από τους πρωταίτιους της δικτατορίας. Για τις δραστηριότητές του στον τουρισμό πάντως, όπου όταν ήταν επικεφαλής του ΕΟΤ αποκαλείτο “κύριος 10%” για την προμήθεια που έπαιρνε από τις επενδύσεις που ενέκρινε, δεν δικάστηκε και δεν καταδικάστηκε ποτέ.

Για να έχουν οφέλη βέβαια οι χουντικοί διέπρεψαν στις αναθέσεις έργων και τις προμήθειες χωρίς διαγωνισμό. Και είναι χαρακτηριστική για τον διαχρονικό της συμβολισμό η πρόταση του στρατηγού Καρδαμάκη, αρχηγού ΓΕΣ την περίοδο 1959-1962, που επί δικτατορίας είχε αναλάβει τη διοίκηση της ΔΕΗ, να αγοράσει η επιχείρηση “απευθείας από τη Siemens και την AEG χωρίς διαγωνισμό, μηχανήματα για να μπορέσει να ανταποκριθεί στο πρόγραμμά της”. Ο αποδέκτης της εισήγησης “πρωθυπουργός” Παπαδόπουλος ήταν ακόμα πιο… αποφασιστικός: Αποδέχτηκε την αγορά χωρίς διαγωνισμό και επέλεξε την Siemens, τιμώντας και αυτός την ποιότητα επαφών της συγκεκριμένης γερμανικής εταιρείας.

Για όλα αυτά τα σκοτεινά χουντικά αλισβερίσια ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ήδη από το 1968, σε επιστολή του προς τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ανέφερε: «Κυκλοφορούσαι φήμαι περί μεγάλων ή μικρών σκανδάλων (δημοπρασίαι τηλεοράσεως, ΟΛΠ, σύμβασις Reynold’s, βέβαιοι μικρολοβιτούραι Ματθαίου και άλλα”.

Ενώ πέντε χρόνια αργότερα, τον Δεκέμβριο του 1973, ο βασικός προπαγανδιστής της δικτατορίας, εκδότης του “Ελεύθερου Κόσμου” Σάββας Κωνσταντόπουλος, σε επιστολή του επίσης στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, έγραφε: “Εδημιουργήθη μία αποπνικτική ατμόσφαιρα σκανδάλων δια την οποίαν δεν δυνάμεθα ακόμη να γνωρίζωμεν μέχρι ποίου σημείου ανταπεκρίνετο εις την πραγματικότητα. Πάντως, αντιστοιχία υπήρχε οπωσδήποτε”.